ชื่อเรื่อง      การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้เพื่อแก้ปัญหา

           อย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียน

           ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนเทศบาล 1 หนองใส                

ผู้วิจัย       นายสิงปาณี ปังคะบุตร ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ

           โรงเรียนเทศบาล 1 หนองใส กองการศึกษา เทศบาลตำบลหนองบัว

ปีที่วิจัย      2561

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนเทศบาล 1 หนองใส เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาการเรียนรู้โดยการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ 2) สร้างรูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 3) ทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎี      การสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 4) ประเมินการใช้รูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้  เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/1 จำนวน 25 คน ภาคเรียนที่ 1   ปีการศึกษา 2561 โรงเรียนเทศบาล 1 หนองใส กองการศึกษา เทศบาลตำบลหนองบัว ได้มาโดยการสุ่มแบบกลุ่ม (Cluster Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบสัมภาษณ์ รูปแบบการเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 12 แผน แบบทดสอบ  วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนชนิด 4 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ แบบทดสอบวัดความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ ชนิด 4 ตัวเลือก จำนวน 40 ข้อ และแบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียน เป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 20 ข้อ เก็บรวบรวบข้อมูลโดย การวิเคราะห์เอกสาร สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ ประเมินรูปแบบการเรียนรู้ ทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์  ทางการเรียน ทดสอบวัดความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์และสอบถามความพึงพอใของนักเรียน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและการทดสอบสมมุติฐาน

ผลการวิจัย พบว่า

1.การศึกษาข้อมูลพื้นฐานในการพัฒนาการเรียนรู้โดยการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ จากทฤษฎีการสร้างความรู้ ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของ Piaget, Bruner และ Vygotsky แนวคิดการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ แนวคิดเกี่ยวกับความคงทนในการเรียนรู้ สรุปได้ว่า 1) ความรู้คือโครงสร้างทางปัญญาที่บุคคลสร้างขึ้นจากการเผชิญสถานการณ์ที่เป็นปัญหาแล้วใช้เป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหาหรืออธิบายสถานการณ์อื่นๆที่อยู่ในกรอบโครงสร้างเดียวกันได้และเป็นพื้นฐานสำหรับการสร้างโครงสร้างใหม่ทางปัญญาต่อไป 2) นักเรียนสร้างความรู้ด้วยวิธีการที่แตกต่างกัน โดยอาศัยประสบการณืเดิมหรือโครงสร้างทางปัญญาที่มีอยู่และแรงจูงใจภายใน เป็นจุดเริ่มต้น3)ครูมีหน้าที่จัดการให้นักเรียนปรับขยายโครงสร้างทางปัญญาของนักเรียนภายใต้ข้อตกลงเบื้องต้นทางการเรียน 3.1) สภานการณ์ที่เป็นปัญหาและปฏิสัมพันธ์ทางสังคมก่อให้เกิดความขัดแย้งทางปัญญา 3.2) ความขัดแย้งทางปัญญาเป็นแรงจูงใจภายในที่ก่อให้เกิดกิจกรรม การไตร่ตรองเพื่อขจัดความขัดแย้งนั้น 3.3) การไตร่ตรองบนฐานแห่งประสบการณ์เดิมและโครงสร้างทางปัญญาที่มีอยู่และการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกระตุ้นให้มีการสร้างโครงสร้างใหม่ทางปัญญา

2.รูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ประกอบด้วย 5 ขั้น ได้แก่  ขั้นที่ 1 กำหนดปัญหา (Problem – Finding)  ขั้นที่ 2 การค้นหาความคิด (Idea – Finding) ขั้นที่ 3 การเลือกกลวิธีการแก้ปัญหา (Strategy – Finding) ขั้นที่ 4 การร่มมือปฏิบัติ (Collaboration practices)และขั้นที่ 5 การประเมินผลและประยุกต์ใช้ (Evaluation & Application) หรือเรียกว่า PI-SC-E&A MODEL และผลการประเมินรูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 อยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน

3.ผลการทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ตามทฤษฎีการสร้างความรู้ เพื่อแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ชีวิตปลอดภัย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 พบว่านักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.5และนักเรียนมีความสามารถในการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์หลังการเรียนมากกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.5